الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
359
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
موسى ع مىخواست به چنين مقامى از شهود و معرفت برسد ، در حالى كه رسيدن به چنين مقامى در دنيا ممكن نيست ، اگر چه در آخرت كه عالم شهود و عالم بروز است ، امكان دارد . ولى خداوند در پاسخ موسى ع گفت : چنين رؤيتى هرگز براى تو ممكن نيست و براى اثبات مطلب ، جلوه اى بر كوه كرد و كوه از هم متلاشى شد ، و بالآخره موسى ع از اين درخواست توبه نمود ( 1 ) . ولى اين تفسير از جهاتى بر خلاف ظاهر آيه مورد بحث است ، و لازمه آن ارتكاب مجاز از چند جهت مىباشد ( 2 ) به علاوه با بعضى از روايات كه در تفسير آيه نيز وارد شده ، سازگار نيست ، و حق همان تفسير اول است . 4 - موسى ع از چه چيز توبه كرد ؟ آخرين سؤالى كه در اين باره ، مطرح مىشود اين است كه موسى ع چرا پس از به هوش آمدن عرضه داشت « تبت اليك » در حالى كه كار خلافى انجام نداده بود ؟ چه اينكه اگر اين درخواست را از طرف بنى اسرائيل كرده عملى بر طبق ماموريت بوده است و انجام وظيفه نموده ، و اگر براى خودش به منظور شهود باطنى سؤال كرده ، اين هم كار خلافى محسوب نمىشود ؟ ولى از دو جهت مىتوان اين سؤال را پاسخ گفت ، نخست اينكه موسى ع
--> ( 1 ) تلخيص از تفسير الميزان جلد هشتم صفحه 249 تا 254 . ( 2 ) مخالف مفهوم « رؤيت » و همچنين اطلاق جمله « لن ترانى » و جمله « * ( أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا ) * » مىباشد از اين گذشته درخواست شهود باطنى درخواست بدى نبوده كه موسى از آن توبه كند ، ابراهيم هم تقاضاى چنين موضوعى در زمينه « معاد » از خداوند كرد و به درخواست او پاسخ مثبت داده شد و اگر در مورد شهود باطنى پروردگار پاسخ منفى باشد دليل بر مؤاخذه كردن نخواهد بود .